09 paź Nośność kraty pomostowej: jak dobrać płaskownik do rozstawu podpór
Nośność kraty pomostowej zależy przede wszystkim od dwóch rzeczy: przekroju płaskownika nośnego i rozstawu podpór. Według tabeli obciążeń Stolmex krata zgrzewana z płaskownikiem 30×3 mm i oczkiem 34×38 mm, oparta na podporach co 1000 mm, przenosi 1679 daN/m² obciążenia równomiernego albo 255 daN siły skupionej na polu 200 × 200 mm. Te same tabele pokazują, że przy dwukrotnie większym rozstawie podpór dopuszczalne obciążenie spada mniej więcej czterokrotnie. W tym artykule tłumaczymy, jak czytać tabelę obciążeń, podajemy wartości dla najpopularniejszych krat i pokazujemy na przykładach, jak dobrać płaskownik.
W skrócie
- Fv to dopuszczalne obciążenie równomierne [daN/m²], Fp to dopuszczalna siła skupiona na polu 200 × 200 mm [daN]; 1 daN to w przybliżeniu 1 kg.
- Rozstaw podpór L mierzy się wzdłuż płaskowników nośnych. To on decyduje o nośności, a nie wielkość panelu.
- Producent zaleca zakres, w którym ugięcie kraty nie przekracza L/200 i jest mniejsze od 4 mm pod obciążeniem 150 daN. Dla kraty 30×3 oznacza to rozstaw podpór do około 1100 mm, dla 40×3 do około 1500 mm.
- Wartości trzeba skorygować dla innego oczka, stali nierdzewnej, wersji antypoślizgowej i kraty spawanej.
- Tabele są orientacyjne. Pomosty i podesty projektuje się na podstawie obliczeń konstrukcyjnych.
Od czego zależy nośność kraty pomostowej
Krata pomostowa pracuje jak zestaw równoległych belek. Każdy płaskownik nośny to belka oparta końcami na podporach, a poprzeczki rozkładają obciążenie na sąsiednie płaskowniki. Z tego wynikają cztery czynniki:
- Rozstaw podpór L, mierzony wzdłuż płaskowników nośnych. Im większy, tym mniejsza nośność i większe ugięcie.
- Wysokość płaskownika nośnego h. Ma największy wpływ: krata 40×3 przy podporach co 1000 mm przenosi według tabeli 2985 daN/m², a 30×3 tylko 1679 daN/m².
- Grubość płaskownika g. Działa proporcjonalnie: 30×3 przenosi o połowę więcej niż 30×2.
- Rozstaw płaskowników nośnych a, czyli liczba „belek” na metrze szerokości: przy oczku 34×38 jest ich 29, przy rozstawie 25,5 mm już 39.
Wymiar panelu w poprzek płaskowników nie ma znaczenia dla nośności. Podstawowe pojęcia (płaskownik nośny, oczko, obramowanie) wyjaśniamy w artykule krata WEMA: co to jest, a wszystkie dostępne przekroje w tekście wymiary krat pomostowych.
Jak czytać tabelę obciążeń: Fv, Fp, fv, fp
Tabele obciążeń Stolmex (do pobrania w dziale dla klienta) podają dla każdego płaskownika nośnego i rozstawu podpór od 500 do 2500 mm cztery wartości:
| Symbol | Znaczenie | Jednostka |
|---|---|---|
| Fv | dopuszczalne obciążenie ciągłe, równomiernie rozłożone na powierzchni | daN/m² |
| fv | ugięcie (strzałka ugięcia) od obciążenia Fv | cm |
| Fp | dopuszczalne obciążenie skupione na powierzchni 200 × 200 mm | daN |
| fp | ugięcie od obciążenia Fp | cm |
1 daN to 10 niutonów, czyli w przybliżeniu ciężar 1 kg. Obciążenie Fv opisuje np. składowane materiały albo tłum ludzi, a Fp nacisk pojedynczej osoby, nogi regału czy koła wózka ręcznego. Wartości w tabeli uwzględniają współczynnik bezpieczeństwa 1,5 względem granicy plastyczności stali i 2,35 względem wytrzymałości na rozciąganie (naprężenie dopuszczalne 1600 daN/cm²).
Nośność popularnych krat: wyciąg z tabeli Stolmex
Poniżej wartości dla krat zgrzewanych KOZ ze stali S235JR, z oczkiem 34×38 mm (podziałka a = 34,3 mm). W każdej komórce: Fv [daN/m²] / Fp [daN].
| Płaskownik | L = 600 | L = 800 | L = 1000 | L = 1200 | L = 1500 | L = 2000 | Zalecany rozstaw dla ruchu pieszego* |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 25×2 | 2160 / 214 | 1215 / 153 | 777 / 119 | 540 / 97 | 346 / 76 | 194 / 56 | do 800 mm |
| 25×3 | 3239 / 321 | 1822 / 229 | 1166 / 178 | 810 / 146 | 518 / 115 | 292 / 84 | do 900 mm |
| 30×2 | 3110 / 306 | 1749 / 218 | 1120 / 170 | 777 / 139 | 498 / 109 | 280 / 80 | do 900 mm |
| 30×3 | 4665 / 459 | 2624 / 328 | 1679 / 255 | 1166 / 208 | 746 / 164 | 420 / 121 | do 1100 mm |
| 40×3 | 8293 / 802 | 4665 / 573 | 2985 / 445 | 2073 / 364 | 1327 / 286 | 746 / 211 | do 1500 mm |
| 50×3 | 12958 / 1234 | 7289 / 881 | 4665 / 685 | 3239 / 561 | 2073 / 441 | 1166 / 325 | do 1800 mm |
| 60×4 | 24879 / 2329 | 13994 / 1663 | 8956 / 1294 | 6220 / 1059 | 3981 / 832 | 2239 / 613 | do 2400 mm |
Dla krat prasowanych KOP (podziałka a = 33,3 mm) tabela Stolmex podaje dla tych samych płaskowników nośnych praktycznie te same wartości. Różnice między technologiami omawiamy w tekście krata zgrzewana czy prasowana.
Ugięcie: dlaczego krata nie może „pływać”
Krata może bezpiecznie przenieść obciążenie, a mimo to uginać się tak, że ludzie czują się na niej niepewnie. Dlatego oprócz wytrzymałości liczy się sztywność. Stolmex zaznacza w tabelach zalecany zakres, w którym:
- ugięcie sprężyste kraty nie przekracza 1/200 rozstawu podpór (przy L = 1000 mm to 5 mm),
- ugięcie jest mniejsze od 4 mm przy pojedynczym obciążeniu ruchomym 150 daN na polu 200 × 200 mm w dowolnym miejscu kraty. Wartość 150 daN przyjęto jako wymaganą do swobodnego poruszania się.
Ugięcie rośnie proporcjonalnie do obciążenia, więc łatwo je sprawdzić samodzielnie: ugięcie pod 150 daN = fp × 150 / Fp. Dla kraty 30×3 przy L = 1000 mm wychodzi 0,46 cm × 150 / 255 ≈ 2,7 mm, czyli wygodnie poniżej 4 mm. Przy L = 1200 mm jest to już około 4,8 mm, dlatego dla tak rozstawionych podpór lepiej wybrać płaskownik 40×3.
Korekty: oczko, stal nierdzewna, serrated, krata spawana
Wartości z tabeli dotyczą kraty zgrzewanej ze stali S235JR z oczkiem 34×38. Dla innych wykonań mnoży się je przez współczynniki podane przez producenta:
| Zmiana względem tabeli | Korekta Fv | Korekta Fp |
|---|---|---|
| rozstaw płaskowników nośnych a = 25,5 mm (39 szt./m) | × 1,34 | × 1,26 |
| a = 51,0 mm (19 szt./m) | × 0,66 | × 0,72 |
| a = 68,6 mm (15 szt./m) | × 0,50 | × 0,57 |
| rozstaw prętów poprzecznych b = 50,8, 76,2 lub 101,6 mm | × 0,95 | × 0,95 |
| stal nierdzewna z grupy 1.4301 | × 0,81 | × 0,81 |
| stal kwasoodporna z grupy 1.4401 | × 0,85 | × 0,85 |
Kraty antypoślizgowe (serrated) i spawane mają obniżoną nośność zależnie od wysokości płaskownika:
| Wysokość płaskownika h [mm] | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| serrated, nacięcia do 2,5 mm | -12,5% | -10,0% | -8,3% | -6,3% | -5,0% | -4,2% | -3,6% |
| krata spawana | -26,0% | -20,8% | -17,3% | -13,0% | -10,4% | -8,7% | -7,4% |
W kratach prasowanych współczynniki dla podziałki są inne (22,2 mm: × 1,50; 44,4 mm: × 0,75; 66,6 mm: × 0,50), a przy rozstawie płaskowników poprzecznych 99,9 mm wartości obniża się o 10%.
Przykłady doboru krok po kroku
Przykład 1: podest obsługowy maszyny, podpory co 1000 mm
Ruch pieszy, obsługa serwisowa, krata ocynkowana. Krata 30×2 ma przy L = 1000 mm Fp = 170 daN, więc wytrzymałościowo wystarczy, ale ugięcie pod 150 daN wynosi 0,46 × 150 / 170 ≈ 4,1 mm, czyli minimalnie ponad zalecane 4 mm. Krata 30×3 ugnie się o około 2,7 mm. Wybór: KOZ 30×3, oczko 34×38, dostępna z magazynu w panelach 800×1000 i 1000×1000 mm.
Przykład 2: antresola magazynowa, belki co 1500 mm
Projektant przyjął obciążenie równomierne 500 daN/m². Krata 30×3 ma przy L = 1500 mm Fv = 746 daN/m², więc formalnie się mieści, ale pod 500 daN/m² ugięłaby się o około 8 mm (więcej niż L/200 = 7,5 mm), a pod człowiekiem z obciążeniem 150 daN o ponad 9 mm. Krata 40×3 jest na granicy kryterium 4 mm. Wybór: krata 50×3 (Fv = 2073 daN/m², ugięcie pod 150 daN około 2,1 mm) albo zagęszczenie belek do 1200 mm i krata 40×3 (Fv = 2073 daN/m², ugięcie około 2,0 mm). Co jest tańsze, dodatkowa belka czy wyższa krata, warto policzyć dla całej antresoli.
Przykład 3: krata nierdzewna antypoślizgowa w zakładzie spożywczym
Krata 30×3 ze stali 1.4301, wersja serrated, podpory co 1000 mm. Fv = 1679 × 0,81 × (1 - 0,083) ≈ 1247 daN/m², Fp = 255 × 0,81 × 0,917 ≈ 189 daN. Do ruchu pieszego wystarczy, a przy wózkach ręcznych z ciężkim ładunkiem warto rozważyć płaskownik 40×3. Więcej o wykonaniach odpornych na korozję: kraty pomostowe ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej.
Podparcie i mocowanie kraty
- Płaskowniki nośne prostopadle do podpór. Wartości z tabeli obowiązują tylko wtedy, gdy krata opiera się końcami płaskowników nośnych.
- Długość oparcia: według tabel Stolmex co najmniej wysokość kraty, ale nie mniej niż 30 mm.
- Mocowanie: kraty montuje się stalowymi uchwytami mocującymi i spinającymi, tak żeby nie przesuwały się ani nie podnosiły. Dobierzesz je na stronie uchwyty do krat pomostowych. Sposób montażu nie jest objęty Krajową Oceną Techniczną wyrobu, dlatego określa go projekt.
- Projekt: stalowe kraty i stopnie powinny być stosowane na podstawie projektu technicznego, zgodnie z PN-EN 1993-1-1 i PN-EN 1993-1-4.
- Balustrady: na powierzchniach wyniesionych ponad 1 m nad poziom podłogi lub terenu przepisy BHP wymagają balustrady z poręczą na wysokości co najmniej 1,1 m, krawężnikiem o wysokości co najmniej 0,15 m i poprzeczką w połowie wysokości.
Wózki, samochody i duże obciążenia
Tabele obciążeń opisują obciążenia równomierne i skupione od ruchu pieszego. Ruch kołowy to inna sytuacja: koło wózka widłowego albo samochodu przekazuje duży nacisk na małej powierzchni, a do tego dochodzą siły dynamiczne przy hamowaniu i najeżdżaniu. Kraty najazdowe dobiera się indywidualnie, zwykle z wyższymi i grubszymi płaskownikami (50-70 mm), gęstszą podziałką i mniejszym rozstawem podpór, na podstawie obliczeń uwzględniających nacisk koła i jego powierzchnię styku. Jeśli po kracie mają jeździć pojazdy, napisz to wprost w zapytaniu i podaj nacisk na koło.
Nie wiesz, jaki płaskownik wybrać? Podaj rozstaw podpór i opis obciążenia przez formularz kontaktowy albo na adres biuro@stolmex.biz.pl, a pomożemy dobrać kratę. Pełną listę danych do zapytania znajdziesz w artykule krata pomostowa na wymiar.
Najczęstsze pytania
Ile kg wytrzyma krata pomostowa 30×3?
Przy oczku 34×38 mm i podporach co 1000 mm tabela Stolmex podaje 1679 daN/m² obciążenia równomiernego (około 1680 kg na metr kwadratowy) albo 255 daN siły skupionej na polu 200 × 200 mm. Przy podporach co 1500 mm wartości spadają do 746 daN/m² i 164 daN.
Czy krata 30×2 wystarczy na podest?
Do ruchu pieszego tak, jeśli podpory są co najwyżej co 900 mm. Przy rozstawie 1000 mm ugięcie pod człowiekiem z obciążeniem (150 daN) wynosi około 4,1 mm, czyli minimalnie ponad zalecane 4 mm, więc wygodniejsza będzie krata 30×3.
Co to jest daN w tabeli obciążeń?
Dekaniuton, czyli 10 niutonów. W praktyce 1 daN odpowiada ciężarowi około 1 kg, więc 1679 daN/m² to mniej więcej 1680 kg na metr kwadratowy.
Czy tabela obciążeń uwzględnia współczynnik bezpieczeństwa?
Tak. Wartości w tabelach Stolmex uwzględniają współczynnik 1,5 względem granicy plastyczności i 2,35 względem wytrzymałości na rozciąganie. Mimo to są orientacyjne, a pomosty i podesty projektuje się na podstawie obliczeń konstrukcyjnych.
Czy krata nierdzewna ma taką samą nośność jak ocynkowana?
Nie. Dla stali nierdzewnej z grupy 1.4301 wartości Fv i Fp z tabeli mnoży się przez 0,81, a dla kwasoodpornej z grupy 1.4401 przez 0,85.
Gdzie pobrać pełne tabele obciążeń?
Tabele obciążeń krat zgrzewanych (KOZ) i prasowanych (KOP) w PDF są dostępne w dziale dla klienta.
Źródła
- Stolmex: tabela obciążeń krat zgrzewanych i spawanych KOZ dla podziałki a = 34,3 mm (2023) oraz tabela obciążeń krat prasowanych KOP dla podziałki a = 33,3 mm (2023), dział dla klienta.
- Stolmex: informacje ogólne (projektowanie wg PN-EN 1993-1-1 i PN-EN 1993-1-4, montaż poza zakresem KOT).
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 106 (balustrady).
- PN-EN 1993-1-1: projektowanie konstrukcji stalowych, reguły ogólne.
Stan na październik 2026 r. Wartości z tabel producenta są orientacyjne. Projekt pomostu, podestu lub antresoli powinien wykonać uprawniony projektant na podstawie obliczeń konstrukcyjnych.
