Mocowanie krat pomostowych i stopni: uchwyty, łączniki, montaż

Stos ocynkowanych stopni schodowych kratowych spiętych taśmą, z nakładkami bocznymi z otworami okrągłymi i podłużnymi

Mocowanie krat pomostowych i stopni: uchwyty, łączniki, montaż

Kratę pomostową mocuje się do konstrukcji uchwytami, a nie tylko na niej układa. Panel opiera się końcami płaskowników nośnych na podporach, na długości co najmniej równej wysokości kraty i nie mniejszej niż 30 mm, a uchwyty chronią go przed przesunięciem i podniesieniem. Liczbę uchwytów określa projekt; niemiecka publikacja DGUV 208-007 przewiduje co najmniej cztery mocowania na kratę, po jednym w każdym narożniku. Poniżej opisujemy trzy zestawy mocujące Stolmex, mocowanie stopni schodowych oraz zasady dla krat ocynkowanych i nierdzewnych.

W skrócie

  • Płaskowniki nośne układa się prostopadle do podpór, z oparciem co najmniej równym wysokości kraty, nie mniejszym niż 30 mm.
  • Uchwyt standardowy i hakowy mocują kratę do podpory, a łącznik spina sąsiednie panele.
  • Liczbę uchwytów określa projekt; punktem odniesienia są cztery mocowania na kratę, w narożnikach.
  • Stopnie przykręca się przez nakładki boczne z otworem Ø13 mm i otworem podłużnym, w rozstawie 120, 150 lub 180 mm.
  • Uszkodzony ocynk naprawia się powłoką cynkową o średniej grubości co najmniej 100 µm, a kraty nierdzewne mocuje się tylko łącznikami nierdzewnymi.

Po co mocować kraty pomostowe

Krata leżąca luzem na belkach tylko wydaje się stabilna. Mocowanie chroni ją przed:

  • Przesuwem. Siły poziome od chodzenia i wózków przesuwają panel wzdłuż płaskowników nośnych, a każdy milimetr przesuwu skraca oparcie po drugiej stronie.
  • Podniesieniem i przechyleniem, np. gdy ktoś stanie na krawędzi panelu wysuniętego poza podporę.
  • Skutkami drgań od maszyn i ruchu kołowego, które z czasem przesuwają luźne panele.
  • Zdjęciem przez osoby postronne. Norma PN-EN ISO 14122-2 za „stałe” pomosty przy maszynach uznaje takie, które są przymocowane (np. śrubami, nakrętkami, spawaniem) tak, że można je usunąć tylko z użyciem narzędzi.
  • Zsunięciem po wyjęciu sąsiedniej kraty, np. przy otwieraniu przejścia transportowego: niezamocowane panele wokół otworu mogą się przesunąć i przechylić.

Kraty i stopnie Stolmex montuje się stalowymi uchwytami mocującymi i spinającymi według katalogu producenta. Montaż nie jest objęty Krajową Oceną Techniczną ITB-KOT-2018/0709, dlatego określa go projekt konstrukcyjny, zgodny z PN-EN 1993-1-1, PN-EN 1993-1-4 i aktualnymi przepisami (zobacz informacje ogólne).

Kierunek, oparcie i luz

Przed przykręcaniem sprawdź trzy rzeczy:

  1. Kierunek płaskowników nośnych. Krata przenosi obciążenie tylko wzdłuż nich, więc muszą biec prostopadle do podpór i opierać się na nich końcami. DGUV 208-007 wymaga, by kierunek był widoczny na planie układania. Kwadratowy panel, np. 1000×1000 mm, łatwo obrócić o 90°, więc sprawdź to przed dokręceniem uchwytów.
  2. Oparcie. Według tabel Stolmex wynosi co najmniej wysokość kraty, nie mniej niż 30 mm. DGUV 208-007 nie pozwala, by w eksploatacji spadło poniżej 25 mm, więc przy oparciu 30 mm zapas na przesuw panelu to tylko 5 mm.
  3. Luz montażowy. Między panelami oraz przy ścianach, słupach i obramowaniach zostawia się luz na tolerancje konstrukcji i wykonania. Jego wielkość ustalamy przy zamówieniu.

Dobór płaskownika do rozstawu podpór wyjaśniamy w artykule nośność kraty pomostowej, a pomiar miejsca montażu w tekście krata pomostowa na wymiar.

Uchwyty standardowe, hakowe i łączniki krat

Na stronie uchwyty pokazujemy trzy zestawy, którymi kraty Stolmex mocuje się do konstrukcji i łączy między sobą.

Rysunek uchwytu standardowego i hakowego mocujących kratę pomostową do belki oraz łącznika spinającego dwie sąsiednie kraty
Rysunek producenta. Od lewej: uchwyt standardowy i hakowy, które mocują kratę do belki, oraz łącznik spinający dwa sąsiednie panele.

Uchwyt standardowy

Górny element (siodełko) obejmuje od góry dwa sąsiednie płaskowniki nośne. Śruba przechodzi przez oczko kraty tuż przy krawędzi półki belki, a pod półkę zakłada się płytkę z podłużnym otworem i schodkowo ukształtowanym końcem. Dokręcona nakrętka ściska kratę razem z półką. Śruba nie przechodzi przez belkę, więc zwykle nie trzeba w niej wiercić otworów.

Uchwyt hakowy

Zamiast płytki ma śrubę zakończoną hakiem w kształcie litery J, który zaczepia o półkę profilu od spodu. Nakrętka jest nad siodełkiem, więc uchwyt dokręca się od góry. Hak musi sięgać do półki, dlatego długość śruby dobiera się do profilu podpory.

Łącznik krat

Spina sąsiednie panele między sobą. Pod ich stykiem, poprzecznie do płaskowników nośnych, leży wspólna listwa z podłużnym otworem, a dwie śruby z siodełkami dociągają do niej oba panele. Krawędzie krat nie przesuwają się wtedy względem siebie i nie tworzą progu, gdy ktoś stanie na brzegu jednej z nich.

Ile uchwytów i gdzie

Liczbę i rozmieszczenie uchwytów określa projekt, co zastrzegamy też na stronie z uchwytami. Punktem odniesienia może być niemiecka publikacja DGUV 208-007 „Roste - Auswahl und Betrieb” o doborze i eksploatacji krat:

Źródło: tabele obciążeń i zalecenia Stolmex; DGUV Information 208-007 (wydanie 2013), pkt 2.3, 3.2 i 4.
ZagadnienieStolmexDGUV 208-007 (Niemcy)
liczba mocowańwedług projektuco najmniej 4 na kratę, w narożnikach, przeciw przesunięciu i podniesieniu
oparcie na podporzeco najmniej wysokość kraty, nie mniej niż 30 mmw projekcie co najmniej 30 mm, w eksploatacji nie mniej niż 25 mm
luz między kratamiustalany przy zamówieniu4 mm; przy większym luzie szczelina w eksploatacji mniejsza niż 20 mm
ugięcie i stykizalecany zakres: do L/200 i mniej niż 4 mm pod 150 daN na polu 200×200 mmugięcie sprężyste do 1/200 rozpiętości; różnica wysokości na styku elementów do 4 mm
  • Narożniki i styki. Uchwyty montuje się na podporach, w narożnikach paneli, a łączniki na stykach paneli między podporami. Przy długich panelach, dużych obciążeniach i drganiach projekt może przewidzieć ich więcej.
  • Bez wysuwania poza podporę. DGUV 208-007 dopuszcza to tylko ze względów technicznych i gdy krata nie może się przechylić pod obciążeniem. Uchwyty zaciskowe nie zapewniają wtedy trwałego docisku, dlatego duże siły na wysięgu przenoszą połączenia skręcane bezpośrednio, np. na przyspawanych trzpieniach gwintowanych.
  • Mocowanie od razu. Według DGUV 208-008 „Roste - Montage” kraty mocuje się zaraz po ułożeniu, a gdy to niemożliwe, obszar się wygradza.

Wymagania dla całego pomostu, m.in. balustrady i wielkość otworów, opisujemy w artykule pomost techniczny z kraty.

Mocowanie stopni schodowych

Stopnie kratowe przykręca się do policzków schodów przez nakładki boczne. Według rysunku w Krajowej Ocenie Technicznej każda nakładka ma dwa otwory: okrągły Ø13 mm i podłużny, który pozwala nieznacznie skorygować położenie stopnia. Rozstaw otworów n (±1 mm) zależy od szerokości stopnia B: 120 mm dla B 205 i 240 mm, 150 mm dla 260 i 270 mm oraz 180 mm dla 295 i 305 mm. W tym samym rozstawie wykonuje się otwory w policzkach.

Średnicę, klasę i długość śrub oraz podkładki i nakrętki dobiera projekt schodów, a rzeczywista nośność stopnia zależy od sposobu montażu. Wymiary i dobór płaskownika omawiamy w artykule stopnie schodowe kratowe, a ofertę znajdziesz na stronie stopnie schodowe.

Ocynkowane stopnie schodowe kratowe SOZ w stosie, z nakładkami bocznymi z otworami do przykręcenia do policzków
Stopnie SOZ przed wysyłką: nakładki boczne z otworami, przez które stopień przykręca się do policzków.

Cięcie, spawanie i naprawa ocynku

Spawanie, docinanie lub wiercenie kraty ocynkowanej na budowie uszkadza powłokę, którą trzeba odtworzyć. Metody naprawy podaje PN-EN ISO 1461 (pkt 6.3): farba z pyłem lub płatkami cynku, pasta cynkowa lub pręt ze stopu cynku albo natryskiwanie cieplne cynku. Powłoka naprawcza ma chronić stal protektorowo, a jej średnia grubość powinna wynosić co najmniej 100 µm, chyba że uzgodniono inaczej, np. przy późniejszym malowaniu. Sama norma dotyczy napraw w cynkowni: każde miejsce do 10 cm², łącznie do 0,5% powierzchni wyrobu, a wyrób z większymi miejscami niepokrytymi cynkuje się ponownie, o ile strony nie uzgodnią inaczej.

Galvanizers Association, brytyjskie stowarzyszenie cynkowników, odnosi wymaganie 100 µm także do napraw uszkodzeń po cięciu i spawaniu. Za najprostszą metodę, zwłaszcza na budowie, uznaje oczyszczenie miejsca szczotką drucianą i nałożenie odpowiedniej liczby warstw farby bogatej w cynk. Więcej o trwałości powłoki piszemy w artykule czy ocynk rdzewieje.

Łączniki do krat nierdzewnych

Do krat ze stali 1.4301 i 1.4404 stosuje się uchwyty, śruby, nakrętki i podkładki nierdzewne. Chodzi o korozję galwaniczną: według publikacji Euro Inox pojawia się, gdy stykają się dwa metale o różnych potencjałach, a łączy je wilgoć (elektrolit). Szybciej koroduje wtedy metal mniej szlachetny, zwłaszcza gdy ma małą powierzchnię w porównaniu z bardziej szlachetnym.

Ocynkowana śruba w kracie nierdzewnej to właśnie mała anoda przy dużej katodzie. W przykładzie Euro Inox ocynkowane wkręty w nierdzewnej osłonie po około roku w atmosferze miejskiej pokryły się białą rdzą, a stal zaczęła korodować. Odwrotnie, łączniki nierdzewne w dużo większym elemencie ocynkowanym zwykle nie powodują korozji. DGUV 208-007 również zaleca dopasowanie materiału mocowań do materiału krat.

Liczy się też odporność samego łącznika. Według Krajowej Oceny Technicznej stal 1.4301 stosuje się w kategoriach korozyjności C1-C3, a 1.4404 w C1-C5, więc w środowisku C4 lub C5 łączniki powinny być co najmniej tak odporne jak krata kwasoodporna. Materiał uchwytów i łączników najlepiej ustalić od razu przy zamówieniu krat (zobacz kraty pomostowe ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej).

Kontrola i typowe błędy

Po montażu sprawdź dokręcenie uchwytów i łączników, kierunek płaskowników nośnych, oparcie po obu stronach, równe luzy, brak progów na stykach i naprawioną powłokę w miejscach ciętych. W eksploatacji DGUV 208-007 uzależnia częstotliwość przeglądów od oceny ryzyka i warunków pracy, m.in. drgań, obciążeń dynamicznych i warunków atmosferycznych. Luźne mocowania dokręca się od razu, a gdy luzują się często, ocenę warto zlecić specjaliście. Wygiętej kraty nie odwraca się w nadziei, że się wyprostuje.

Typowe błędy

  • krata tylko położona na belkach, bez uchwytów,
  • panel obrócony o 90°, z płaskownikami nośnymi równoległymi do podpór,
  • za krótkie oparcie,
  • krata wysunięta poza podporę i trzymana tylko uchwytami zaciskowymi,
  • brak łączników, przez co na stykach powstają progi,
  • ocynkowane śruby w kracie nierdzewnej,
  • niezabezpieczone miejsca po cięciu i spawaniu.

Najczęstsze pytania

Ile uchwytów potrzeba na jedną kratę pomostową?

Liczbę i rozmieszczenie uchwytów określa projekt konstrukcji. Niemiecka publikacja DGUV 208-007 przewiduje co najmniej cztery mocowania na kratę, po jednym w każdym narożniku.

Czym różni się uchwyt standardowy od hakowego?

Oba dociskają kratę siodełkiem ułożonym na płaskownikach nośnych. Standardowy ma pod półką belki płytkę ściąganą śrubą, a hakowy śrubę z hakiem zaczepianym o półkę od spodu i dokręcaną od góry.

Czy kratę pomostową można przyspawać do konstrukcji?

Kraty Stolmex montuje się uchwytami, a sposób mocowania określa projekt. Jeśli przewiduje on spawanie kraty ocynkowanej, powłokę przy spoinie trzeba naprawić, np. farbą bogatą w cynk, do średniej grubości co najmniej 100 µm według PN-EN ISO 1461.

Jakie śruby stosować do krat nierdzewnych?

Nierdzewne, o odporności na korozję nie mniejszej niż krata. Ocynkowana śruba w kracie nierdzewnej koroduje szybciej, bo w obecności wilgoci staje się małą anodą w kontakcie z dużą powierzchnią stali nierdzewnej.

Jak przykręcić stopień schodowy kratowy?

Przez otwory w nakładkach bocznych: okrągły Ø13 mm i podłużny, w rozstawie 120, 150 albo 180 mm zależnie od szerokości stopnia. W tym samym rozstawie wykonuje się otwory w policzkach, a śruby dobiera projekt schodów.

Źródła

Stan na listopad 2026 r. Tabele producenta i wartości z niemieckich publikacji DGUV są punktem odniesienia. Sposób mocowania, liczbę uchwytów oraz dobór śrub i nakrętek określa projekt konstrukcji; montaż nie jest objęty Krajową Oceną Techniczną.

Potrzebujesz krat razem z uchwytami? Podaj wymiary paneli i kierunek płaskowników nośnych, rozstaw i rodzaj podpór (np. dwuteownik, ceownik, kątownik), materiał krat oraz liczbę styków między panelami, a pomożemy dobrać kraty, uchwyty i łączniki. Zapytanie wyślij przez formularz kontaktowy albo na adres biuro@stolmex.biz.pl.

Partnerzy