Pomost techniczny z kraty: wymagania, balustrady i dobór kraty

Panel kraty pomostowej zgrzewanej zagęszczonej w wersji antypoślizgowej, z obramowaniem, ocynkowany ogniowo

Pomost techniczny z kraty: wymagania, balustrady i dobór kraty

Pomost techniczny z kraty musi spełnić wymagania dla stałego dostępu do maszyn albo dla stanowisk pracy, zależnie od tego, czemu służy. Według PN-EN ISO 14122-2 przejście powinno mieć co najmniej 800 mm szerokości i 2100 mm wysokości w świetle, a przepisy BHP wymagają balustrady z poręczą na wysokości co najmniej 1,1 m na powierzchniach wzniesionych powyżej 1,0 m. Poniżej zestawiamy wymagania i pokazujemy, jak dobrać kratę.

W skrócie

  • Pomost przy maszynie: PN-EN ISO 14122-1/-2/-3. Stanowisko pracy: rozporządzenie BHP. Pomost w budynku: aktualne przepisy techniczno-budowlane i projekt konstrukcyjny.
  • Przejście według normy: co najmniej 800 mm szerokości, 1000 mm przy ruchu kilku osób. Przejście obsługowe według BHP: 0,75 m, przy ruchu dwukierunkowym 1 m.
  • Balustrada według BHP na powierzchniach wzniesionych powyżej 1,0 m, według PN-EN ISO 14122-3 już przy wysokości upadku powyżej 500 mm.
  • Otwory w podłodze nie mogą przepuszczać kuli 35 mm, a nad ludźmi kuli 20 mm. Krata 34×38 ma prześwit oczka około 31-33 mm.
  • Krata 30×3 z oczkiem 34×38 oparta co 1000 mm ugina się pod 150 daN o około 2,7 mm.

Pomost techniczny, pomost roboczy, przejście

„Pomost techniczny” to potoczna nazwa stałych, podniesionych powierzchni do obsługi maszyn i instalacji: podestu przy maszynie, kładki nad przenośnikiem, przejścia wzdłuż zbiorników. Norma PN-EN ISO 14122-2 rozróżnia pomost roboczy, czyli poziomą powierzchnię do obsługi, konserwacji, kontroli i napraw maszyny, oraz przejście, czyli poziomą lub pochyłą powierzchnię do przemieszczania się.

Podłoga z kraty jest ażurowa, więc nie zatrzymuje wody ani pyłu. Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2018/0709 obejmuje kraty Stolmex przeznaczone m.in. na pomosty, podesty i kładki do ruchu pieszego wewnątrz i na zewnątrz obiektów przemysłowych i magazynowych.

Jakie przepisy dotyczą pomostu technicznego

Nie ma jednego dokumentu „o pomostach”. Wymagania wynikają z tego, czemu pomost służy:

  • Dostęp do maszyny: normy PN-EN ISO 14122. Część 1 dotyczy wyboru rodzaju stałego dostępu, część 2 pomostów roboczych i przejść, część 3 schodów, schodów drabinowych i balustrad. Część 2 obejmuje też pomosty będące częścią budynku, jeśli służą głównie do dostępu do maszyny.
  • Stanowisko pracy: rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, m.in. § 16 (podłogi), § 21 ust. 2 (nawierzchnie pomostów), § 47 (dojścia i przejścia) i § 106 (balustrady).
  • Budynek: pomosty w budynkach projektuje się według aktualnych przepisów techniczno-budowlanych i projektu konstrukcyjnego.

Gdy pomost jest jednocześnie dostępem do maszyny i miejscem pracy, rozsądnie jest przyjąć ostrzejszą wartość z każdego wymagania. Ostateczne rozwiązanie wskazuje projektant.

Szerokość i wysokość przejścia

Norma każe dobierać wymiary do zadania, liczby osób i noszonych narzędzi. Wartości minimalne według PN-EN ISO 14122-2:

  • szerokość przejścia w świetle co najmniej 800 mm, a gdy zwykle przechodzi nim lub mija się jednocześnie kilka osób, co najmniej 1000 mm,
  • zmniejszenie do 600 mm ze względu na konstrukcję maszyny, otoczenie albo sporadyczne użytkowanie (np. mniej niż 30 dni w roku i mniej niż 2 godziny dziennie), a na odcinku krótszym niż 2000 mm wyjątkowo do 500 mm,
  • wysokość w świetle co najmniej 2100 mm, a pod rurą lub inną przeszkodą przecinającą przejście co najmniej 1900 mm, z wyściółką i znakami ostrzegawczymi,
  • pojedynczy stopień, gdy uskoku nie da się pokonać schodami ani pochylnią: 150-300 mm, dobrze widoczny.

Pomost roboczy powinien w miarę możliwości pozwalać na pracę w ergonomicznej pozycji, 500-1700 mm nad jego podłogą. Rozporządzenie BHP (§ 47) wymaga dojścia do stanowiska pracy o wysokości co najmniej 2 m w świetle, a przejść między maszynami, urządzeniami lub ścianami, służących tylko do obsługi tych urządzeń, o szerokości co najmniej 0,75 m, przy ruchu dwukierunkowym 1 m.

Źródło: PN-EN ISO 14122-2 i -3 (2016), rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 21, § 47, § 106). Zestawienie skrócone.
WymaganiePN-EN ISO 14122 (dostęp do maszyn)Rozporządzenie BHP (stanowiska pracy)
Szerokość przejściaco najmniej 800 mm; 1000 mm przy ruchu kilku osób; wyjątkowo 600 mmprzejście tylko do obsługi urządzeń: 0,75 m; ruch dwukierunkowy: 1 m
Wysokość w świetleco najmniej 2100 mm; pod przeszkodą 1900 mmdojście do stanowiska: 2 m; wyjątkowo 1,8 m
Kiedy balustradawysokość upadku powyżej 500 mmpowierzchnia wzniesiona powyżej 1,0 m
Wysokość poręczyco najmniej 1100 mmco najmniej 1,1 m
Środek balustradyco najmniej jedna poprzeczka pośredniapoprzeczka w połowie wysokości albo wypełnienie
Krawężnikco najmniej 100 mmco najmniej 0,15 m
Podłogatrwale antypoślizgowa; otwory zatrzymują kulę 35 mm, nad ludźmi 20 mmnieśliska; ażurowa tam, gdzie może zalegać pył

Balustrady i krawężniki

Według § 106 rozporządzenia BHP balustrady instaluje się na powierzchniach wzniesionych powyżej 1,0 m nad podłogą lub ziemią, na których mogą przebywać pracownicy albo które służą jako przejścia. Balustrada to poręcz na wysokości co najmniej 1,1 m, krawężnik o wysokości co najmniej 0,15 m i poprzeczka w połowie wysokości albo wypełnienie uniemożliwiające wypadnięcie. Gdy balustrady nie da się zastosować, potrzebne są inne skuteczne środki ochrony przed upadkiem.

PN-EN ISO 14122-3 wymaga balustrady przy stałym dostępie do maszyn już wtedy, gdy wysokość upadku przekracza 500 mm: poręcz co najmniej 1100 mm, co najmniej jedna poprzeczka pośrednia i krawężnik co najmniej 100 mm. Krawężnik 150 mm spełnia więc wymóg wysokości z obu dokumentów. Według definicji z normy krawężnik zapobiega spadaniu przedmiotów z poziomu podłogi, więc chroni też ludzi pod pomostem.

Podłoga z kraty: oczko, nośność, podparcie

Wielkość oczka

Według PN-EN ISO 14122-2 przez otwory w podłodze pomostu nie może przejść kula o średnicy 35 mm, a tam, gdzie pod pomostem przebywają ludzie, kula 20 mm, chyba że zastosowano inne równoważne zabezpieczenie.

  • Kula 35 mm: zatrzymuje ją krata zgrzewana z oczkiem 34×38 mm, której prześwit to około 31-33 mm.
  • Kula 20 mm: potrzebny jest prześwit poniżej 20 mm przynajmniej w jednym kierunku, np. krata prasowana z oczkiem 33,3×11,1 mm (prześwit około 9 mm). W kracie zgrzewanej zagęszczonej prześwit zależy od rozmieszczenia dodatkowego pręta zgrzewanego od spodu, więc jej przydatność trzeba sprawdzić dla konkretnego wykonania.

Wszystkie oczka opisujemy w artykule wymiary krat pomostowych.

Krata pomostowa zgrzewana ocynkowana z obramowaniem, oczko 34×38 mm
Krata zgrzewana z oczkiem 34×38 mm: prześwit około 31-33 mm zatrzymuje kulę o średnicy 35 mm.

Nośność i ugięcie

Norma wymaga, by pomost wytrzymał przewidywalne warunki użytkowania; obciążenia do obliczeń przyjmuje projektant. Rozstaw podpór mierzy się wzdłuż płaskowników nośnych, bo tylko w tym kierunku krata przenosi obciążenie. Producent zaleca zakres, w którym ugięcie nie przekracza L/200 i jest mniejsze od 4 mm pod obciążeniem 150 daN na polu 200 × 200 mm. Krata zgrzewana 30×3 z oczkiem 34×38, oparta co 1000 mm, przenosi według tabeli Stolmex 1679 daN/m² albo 255 daN siły skupionej i ugina się pod 150 daN o około 2,7 mm, a krata 30×2 o około 4,1 mm.

Orientacyjne największe rozstawy podpór dla ruchu pieszego to około 1100 mm dla kraty 30×3, 1500 mm dla 40×3 i 1800 mm dla 50×3. Dla stali nierdzewnej, wersji antypoślizgowej i kraty spawanej wartości się koryguje; szczegóły w artykule nośność kraty pomostowej. Kratę pod ruch wózków dobiera się indywidualnie do nacisku koła.

Podparcie i podział na panele

  • Oparcie kraty na belce: co najmniej wysokość kraty, nie mniej niż 30 mm.
  • Największy panel objęty KOT ma 2500 × 1000 mm, więc większy pomost dzieli się na panele dopasowane do układu belek.
  • Luz montażowy między panelami oraz przy ścianach, słupach i maszynie ustalamy przy zamówieniu.
Cięcie kraty pomostowej na wymiar w zakładzie Stolmex
Cięcie kraty na wymiar w zakładzie Stolmex.

Materiał, antypoślizg, mocowanie, schody

Materiał. Zwykle stosuje się kratę ze stali S235JR cynkowaną ogniowo wg PN-EN ISO 1461; według KOT powłoka ma co najmniej 45 µm na elementach do 3 mm grubości i 55 µm na grubszych. W środowisku agresywnym wybiera się stal nierdzewną lub kwasoodporną: według KOT 1.4301 do kategorii korozyjności C1-C3, a 1.4404 do C1-C5. Nośność kraty z 1.4301 jest według tabel producenta mniejsza o około 19%.

Antypoślizg. PN-EN ISO 14122-2 wymaga trwale antypoślizgowej powierzchni, a rozporządzenie BHP nieśliskiej nawierzchni pomostów. Według KOT krata standardowa ma klasę R10, a karbowana (serrated) R11 wg DIN 51130. Na zewnątrz, przy wodzie lub oleju warto wybrać kratę antypoślizgową.

Mocowanie. Norma uznaje za stałe tylko środki dostępu, które da się zdjąć wyłącznie narzędziami, np. przykręcone albo przyspawane. Kraty mocuje się uchwytami standardowymi, hakowymi i spinającymi, tak żeby się nie przesuwały ani nie podnosiły. Liczbę i rozmieszczenie uchwytów określa projekt, a montaż nie jest objęty KOT. Więcej w artykule mocowanie krat pomostowych.

Schody. Schody przy maszynach obejmuje PN-EN ISO 14122-3, a schody w budynkach przepisy techniczno-budowlane. Dobór stopni opisujemy w artykule stopnie schodowe kratowe.

Lista kontrolna do zapytania

  1. Przeznaczenie: dostęp do maszyny, stanowisko pracy, przejście w budynku.
  2. Wymiary pomostu, układ belek, rozstaw podpór i kierunek płaskowników nośnych.
  3. Obciążenie: ruch pieszy, składowanie, wózki (nacisk na koło).
  4. Czy pod pomostem przebywają ludzie (od tego zależy oczko).
  5. Środowisko: wewnątrz czy na zewnątrz, wilgoć, chemikalia.
  6. Wykonanie: ocynk, stal nierdzewna lub kwasoodporna, wersja antypoślizgowa.
  7. Wycięcia, obramowania, luzy, sposób mocowania, ewentualne stopnie.

Więcej o zamawianiu: krata pomostowa na wymiar.

Najczęstsze pytania

Od jakiej wysokości pomost techniczny musi mieć balustradę?

Rozporządzenie BHP wymaga balustrady na powierzchniach wzniesionych powyżej 1,0 m nad podłogą lub ziemią. Przy stałym dostępie do maszyn PN-EN ISO 14122-3 przewiduje ją już przy wysokości upadku powyżej 500 mm. Właściwy próg wskazuje projekt.

Jaka jest minimalna szerokość pomostu technicznego?

Według PN-EN ISO 14122-2 przejście ma co najmniej 800 mm w świetle, a przy ruchu kilku osób 1000 mm; wyjątkowo, np. przy sporadycznym użytkowaniu, 600 mm. Rozporządzenie BHP dla przejść służących tylko do obsługi urządzeń wymaga co najmniej 0,75 m, a przy ruchu dwukierunkowym 1 m.

Czy krata 34×38 nadaje się na pomost nad miejscem, gdzie przebywają ludzie?

Krata 34×38 zatrzymuje kulę 35 mm, ale nie kulę 20 mm, którą norma przewiduje dla otworów nad ludźmi, o ile nie ma innego równoważnego zabezpieczenia. W takim miejscu stosuje się np. kratę prasowaną z oczkiem 33,3×11,1 mm.

Jaką kratę wybrać na pomost z podporami co 1000 mm?

Do ruchu pieszego w zaleceniach producenta mieści się krata 30×3 z oczkiem 34×38: przenosi 1679 daN/m² albo 255 daN siły skupionej i ugina się pod 150 daN o około 2,7 mm. Ostateczny dobór potwierdza projekt konstrukcyjny.

Źródła

Stan na listopad 2026 r. Zestawienie wymagań jest skrócone i nie zastępuje treści norm ani przepisów. Wartości z tabel producenta są orientacyjne. O rozwiązaniu decyduje projekt konstrukcyjny, a montaż nie jest objęty Krajową Oceną Techniczną.

Projektujesz pomost techniczny? Podaj wymiary pomostu, rozstaw podpór, opis obciążenia i informację, czy pod pomostem przebywają ludzie, przez formularz kontaktowy albo na adres biuro@stolmex.biz.pl, a dobierzemy kratę, oczko i uchwyty.

Partnerzy