
22 lis Krata antypoślizgowa: R10 czy R11, nacięcia serrated i przepisy BHP
Krata antypoślizgowa (serrated, karbowana) to krata pomostowa z nacięciami o głębokości 2,5 mm, trapezowymi albo półokrągłymi, na górnych krawędziach płaskowników. Według Krajowej Oceny Technicznej ITB-KOT-2018/0709 kraty Stolmex w tej wersji odpowiadają klasie R11 wg DIN 51130:2004, a kraty bez nacięć klasie R10. Klasa R11 oznacza, że w badaniu na zaolejonej rampie badający zaczynał się ślizgać przy średnim nachyleniu powyżej 19° (do 27°). Wyjaśniamy, jak wygląda to badanie, co mówią przepisy BHP i o ile nacięcia obniżają nośność kraty.
W skrócie
- Wersję antypoślizgową oznacza litera X w symbolu Stolmex, np. XKOZ, X3KOP, XSOZ.
- Klasy R9-R13 wynikają z badania na zaolejonej rampie: od R9 (6-10°) do R13 (ponad 35°).
- Kraty Stolmex bez nacięć mają klasę R10, a kraty serrated R11 (KOT ITB-KOT-2018/0709).
- Polskie przepisy BHP wymagają nawierzchni nieśliskich, ale nie wskazują klasy R ani metody badania.
- Nacięcia obniżają dopuszczalne obciążenie kraty: od 12,5% przy płaskowniku o wysokości 20 mm do 3,6% przy 70 mm.
Czym jest krata antypoślizgowa serrated
To krata pomostowa z regularnymi nacięciami na górnej krawędzi płaskowników, nazywana też seratowaną, karbowaną albo nacinaną. Według KOT nacięcia w kratach Stolmex mają głębokość 2,5 mm i kształt trapezowy albo półokrągły. Profil nacięć współpracuje z bieżnikiem podeszwy, dlatego krata serrated uzyskuje w badaniu wyższą klasę niż gładka.
Wersję antypoślizgową wykonujemy jako kratę zgrzewaną lub spawaną oraz jako kratę prasowaną. W kratach zgrzewanych i spawanych poprzeczki są prętami, więc nacina się płaskowniki nośne. W kratach prasowanych poprzeczki to również płaskowniki, więc nacięcia mogą być na nośnych, na poprzecznych albo na obu. W symbolach Stolmex wersję antypoślizgową oznacza litera X, np. XKOZ to krata zgrzewana seratowana. Pełne zestawienie symboli znajdziesz w artykule wymiary krat pomostowych i oznaczenia, a ofertę na stronie kraty pomostowe antypoślizgowe.

Jak bada się antypoślizgowość: rampa i klasy R9-R13
Klasę R (od niemieckiego Rutschhemmung, czyli antypoślizgowość) wyznacza się metodą rampy:
- Próbkę nawierzchni układa się na płycie o regulowanym nachyleniu i pokrywa olejem silnikowym.
- Badający w obuwiu testowym z profilowaną podeszwą chodzi po niej wyprostowany, a nachylenie płyty stopniowo rośnie.
- Notuje się kąt, przy którym badający nie może już iść bezpiecznie i zaczyna się ślizgać.
- Wyniki koryguje się w procedurze weryfikacyjnej, która ogranicza wpływ subiektywnej oceny. O klasie decyduje średni skorygowany kąt.
| Klasa | Średni skorygowany kąt nachylenia rampy | Kraty Stolmex według KOT |
|---|---|---|
| R9 | od 6° do 10° | - |
| R10 | ponad 10° do 19° | kraty bez nacięć |
| R11 | ponad 19° do 27° | kraty karbowane (serrated) |
| R12 | ponad 27° do 35° | - |
| R13 | ponad 35° | - |
DIN 51130 a EN 16165
KOT powołuje DIN 51130:2004. Badanie na rampie opisuje dziś europejska norma EN 16165 (załącznik B), a DIN 51130 w wydaniu z 2023 r. dotyczy już tylko pomiaru przestrzeni wypierania. Według IFA (instytut ochrony pracy niemieckiego ubezpieczenia wypadkowego DGUV) procedura i materiały badawcze, czyli obuwie testowe i olej silnikowy, się nie zmieniły, a wyniki według obu norm są równoważne, więc zbadanych wcześniej nawierzchni nie trzeba badać ponownie.
R10 czy R11: klasy krat Stolmex
Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2018/0709 (wydanie 2) w punkcie 3.1.5 „Właściwości przeciwpoślizgowe” przypisuje kratom pomostowym i kratom stopni schodów Stolmex klasy wg DIN 51130:2004:
- R10 - kraty bez nacięć,
- R11 - kraty karbowane (serrated).
Wersja serrated ma znaczenie tam, gdzie projekt albo specyfikacja wymaga R11, i tam, gdzie na kracie regularnie pojawia się woda, olej lub smar. KOT razem z tabelami obciążeń pobierzesz w dziale dla klienta.
Klasa R to wynik badania próbki. W eksploatacji przyczepność zależy też od zanieczyszczeń, obuwia i sprzątania, więc krata serrated nie zastępuje utrzymania czystości ani obuwia roboczego.
Co mówią przepisy w Polsce i w Niemczech
Polska: ogólne przepisy BHP
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. poz. 1650 ze zm.) stanowi:
- § 16 ust. 1: w pomieszczeniach oraz na drogach znajdujących się w obiektach budowlanych podłogi „powinny być stabilne, równe, nieśliskie, niepylące i odporne na ścieranie oraz nacisk, a także łatwe do utrzymania w czystości”;
- § 21 ust. 2: „Nawierzchnie schodów, pomostów i pochylni nie powinny być śliskie”, a w miejscach, w których mogą zalegać pyły, powinny być ażurowe.
Krata pomostowa jest nawierzchnią ażurową, więc odpowiada drugiej części § 21 ust. 2. Rozporządzenie nie podaje jednak metody badania ani wymaganej klasy, dlatego klasę R, jeśli jest potrzebna, warto wpisać do projektu lub specyfikacji.
Niemcy: reguła ASR A1.5
W Niemczech wymagania dla podłóg w miejscach pracy opisuje reguła techniczna ASR A1.5 „Fußböden” (wydanie z marca 2022 r., wcześniej ASR A1.5/1,2). Jej załącznik 2 przypisuje grupy R do stref, w których podłoga styka się z substancjami zwiększającymi poślizg. W Polsce ta reguła nie obowiązuje, ale jest dobrym punktem odniesienia:
| Strefa | Grupa R | Przestrzeń wypierania |
|---|---|---|
| wejścia do budynków od zewnątrz | R11 lub R10 | V4 |
| schody zewnętrzne | R11 lub R10 | V4 |
| rampy załadunkowe zadaszone | R11 lub R10 | V4 |
| rampy załadunkowe bez zadaszenia | R12 lub R11 | V4 |
| obróbka mechaniczna przy zwiększonym zanieczyszczeniu olejem i smarami | R11 | V4 |
| galwanizernie | R12 | - |
| kuchnie gastronomiczne | R12 | - |
| ubojnie | R13 | V10 |
Litera V oznacza przestrzeń wypierania, czyli zagłębienia poniżej poziomu chodzenia w nawierzchniach profilowanych, a liczba określa ich minimalną objętość. Tam, gdzie tabela podaje tylko R12 albo R13, rozwiązanie trzeba uzgodnić z projektantem, bo KOT potwierdza dla krat Stolmex klasę R11.
Gdzie stosować kratę antypoślizgową
Wersję serrated wybiera się tam, gdzie coś zwiększa ryzyko poślizgu albo upadek grozi poważniejszymi skutkami:
- na zewnątrz: pomosty, kładki, podesty i schody narażone na deszcz i śnieg;
- przy wodzie: strefy mycia i procesy mokre, np. w przemyśle spożywczym, gdzie stosuje się kraty ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej;
- przy olejach i smarach: obsługa maszyn, warsztaty, hale produkcyjne;
- na pochylniach, rampach i schodach, gdzie nachylenie samo zwiększa ryzyko poślizgu;
- w portach, na nabrzeżach, w stoczniach i na statkach, gdzie pomosty i schody są często mokre.
Krata serrated a inne rozwiązania
Blacha ryflowana albo łezkowa, w odróżnieniu od kraty, nie przepuszcza wody ani śniegu. Taśmy i farby antypoślizgowe można nałożyć na istniejącą nawierzchnię, ale ich trwałość zależy od natężenia ruchu i czyszczenia. Nacięcia kraty serrated są częścią płaskownika, więc nie odklejają się ani nie łuszczą. Gdy oprócz przyczepności liczy się małe oczko, sprawdzi się krata prasowana albo zagęszczona w wersji serrated.
Nacięcia a nośność kraty
Nacięcie o głębokości 2,5 mm zmniejsza czynną wysokość płaskownika nośnego, więc krata serrated przenosi nieco mniej niż standardowa. KOT podaje korekty dla krat zgrzewanych i spawanych (tablica B1.2) oraz prasowanych (tablica B2.1), w obu przypadkach takie same: dopuszczalne obciążenie obniża się o 12,5% przy płaskowniku o wysokości 20 mm, o 8,3% przy 30 mm i o 3,6% przy 70 mm. Korekta odpowiada udziałowi nacięcia w wysokości płaskownika (2,5 mm z 30 mm to 8,3%).
Przykład: krata zgrzewana 30×3, oczko 34×38 mm, podpory co 1000 mm. Tabela obciążeń Stolmex podaje dla wersji standardowej Fv = 1679 daN/m² (obciążenie równomierne) i Fp = 255 daN (siła skupiona na polu 200×200 mm). W wersji serrated: 1679 × 0,917 ≈ 1540 daN/m² i 255 × 0,917 ≈ 234 daN, czyli nadal wyraźnie więcej niż 150 daN, które tabele Stolmex przyjmują dla swobodnego poruszania się.
Ostrożnie z kratami dobranymi na granicy. Krata 30×2 przy podporach co 1000 mm już w wersji standardowej ugina się pod 150 daN o około 4,1 mm, minimalnie ponad zalecane przez producenta 4 mm, więc w wersji serrated tym bardziej warto wybrać 30×3. Pełną tabelę korekt opisujemy w artykule nośność kraty pomostowej.
Odmiany: prasowane X1-X3, zagęszczone, stopnie
Kraty prasowane X1KOP, X2KOP, X3KOP
W kratach prasowanych nacięcia mogą mieć płaskowniki nośne (X1), poprzeczne (X2) albo jedne i drugie (X3). Gęste oczko, od 11,1 mm, sprawdza się tam, gdzie chodzi się w obuwiu na obcasie, jeżdżą wózki z małymi kołami albo nic nie może spaść przez kratę. Szczegóły: kraty prasowane.
Krata zagęszczona (off-shore) XKOZZ
Ma od spodu, między płaskownikami nośnymi, dodatkowy pręt gładki o średnicy 5,8 mm, który zmniejsza oczko. KOT obejmuje ją także w wersji karbowanej. Takie połączenie wybiera się, gdy poza przyczepnością liczą się mniejsze otwory, np. na pomostach nad przejściami. Wymagania dla otworów opisujemy w artykule pomost techniczny z kraty.

Stopnie schodowe XSOZ
Stopnie kratowe Stolmex mają perforowaną listwę antypoślizgową na przedniej krawędzi i boczne nakładki z otworami montażowymi. W wersji antypoślizgowej (XSOZ, XSOZZ, X1SOP, X2SOP, X3SOP) nacięcia mają też płaskowniki kraty stopnia, a KOT przypisuje kratom stopni karbowanych klasę R11. To naturalny wybór na schody zewnętrzne. Wymiary, dobór i montaż opisujemy w artykule stopnie schodowe kratowe.
Najczęstsze pytania
Co oznacza klasa R11?
To klasa z badania na rampie pokrytej olejem silnikowym. Średni skorygowany kąt, przy którym badający w obuwiu testowym zaczyna się ślizgać, wynosi w niej ponad 19° do 27°. Według KOT taką klasę mają kraty Stolmex w wersji serrated.
Czy klasa R jest w Polsce obowiązkowa?
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP wymaga, by podłogi były nieśliskie (§ 16 ust. 1), a nawierzchnie schodów, pomostów i pochylni nie były śliskie (§ 21 ust. 2). Nie wskazuje jednak metody badania ani klasy R. Jeśli konkretna klasa jest potrzebna, wpisuje się ją do projektu lub specyfikacji.
Czy kratę serrated można ocynkować?
Tak. Kraty ze stali S235JR, również serrated, są cynkowane ogniowo wg PN-EN ISO 1461, z powłoką co najmniej 45 µm na elementach do 3 mm grubości i 55 µm na grubszych. Do środowisk agresywnych wykonujemy kraty ze stali nierdzewnej 1.4301 i kwasoodpornej 1.4404.
Czy krata serrated nadaje się do stref, w których chodzi się boso?
Klasy R opisują chodzenie w obuwiu. Strefy, w których chodzi się boso, np. przy basenach, bada się inną metodą i klasyfikuje literami A, B, C (dawniej według DIN 51097). KOT krat Stolmex takiej klasy nie podaje, więc rozwiązanie warto uzgodnić z projektantem.
Źródła
- Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2018/0709 wydanie 2: p. 3.1.5, rys. A3, tablice B1.2 i B2.1, PDF.
- Stolmex: tabela obciążeń krat zgrzewanych i spawanych KOZ, podziałka a = 34,3 mm (2023), PDF.
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. poz. 1650 ze zm.), § 16 ust. 1 i § 21 ust. 2, ISAP.
- ASR A1.5 „Fußböden”, BAuA, wydanie z marca 2022 r. (GMBl 2022, s. 199, ze zmianą z 2025 r.), załącznik 1 tabela 1 i załącznik 2, baua.de.
- IFA (DGUV): Prüfung von Bodenbelägen, dguv.de, oraz FAQ zur Einführung der DIN EN 16165, dguv.de.
- DIN 51130:2023-03 „Prüfung von Fußböden - Bestimmung des Verdrängungsraums”, karta normy, dinmedia.de.
Stan na listopad 2026 r. Tabele producenta są orientacyjne, o rozwiązaniu decyduje projekt konstrukcyjny, a sposób montażu nie jest objęty KOT. Reguła ASR A1.5 nie obowiązuje w Polsce i służy tu wyłącznie jako punkt odniesienia.
Szukasz kraty antypoślizgowej na wymiar? Podaj wymiary paneli, rozstaw podpór, technologię (zgrzewana czy prasowana), płaskownik, oczko, materiał (ocynk, 1.4301 albo 1.4404) i warunki pracy, np. woda, olej, ruch na zewnątrz. Napisz przez formularz kontaktowy albo na adres biuro@stolmex.biz.pl, a dobierzemy wersję serrated. Pełna lista danych: krata pomostowa na wymiar.
