
22 lis Stopnie schodowe kratowe: wymiary, dobór płaskownika i montaż
Stopnie schodowe kratowe to stopnie wykonane z kraty pomostowej, z nakładkami bocznymi do przykręcenia do policzków i perforowaną listwą antypoślizgową na przedniej krawędzi. Według Krajowej Oceny Technicznej ITB-KOT-2018/0709 standardowe stopnie Stolmex mają długość 600, 800, 1000 lub 1200 mm i głębokość od 205 do 305 mm, a w katalogu są stopnie SOZ z płaskownikiem 30×2 lub 30×3 i oczkiem 34×38 mm. Poniżej opisujemy budowę, dobór i montaż stopni oraz wymagania dla schodów. Ofertę znajdziesz na stronie stopnie schodowe.
W skrócie
- Stopień to krata, dwie nakładki boczne z otworami i perforowana listwa antypoślizgowa. Płaskowniki nośne biegną od policzka do policzka.
- Wymiary według Krajowej Oceny Technicznej (KOT): długość L 600-1200 mm, głębokość B 205-305 mm, rozstaw otworów n 120-180 mm.
- Orientacyjnie: do 800 mm wystarcza płaskownik 30×2, przy 1000 mm lepszy jest 30×3, przy 1200 mm trzeba wyższego płaskownika albo dodatkowej podpory.
- Na zewnątrz i przy wilgoci warto wybrać wersję serrated (R11 zamiast R10), a w agresywnym środowisku stal 1.4301 lub 1.4404.
- O geometrii schodów w budynku decyduje projekt zgodny z aktualnymi przepisami techniczno-budowlanymi, a schody przy maszynach projektuje się według PN-EN ISO 14122-3. Przepisy BHP wymagają nieśliskich nawierzchni schodów.
Budowa stopnia kratowego i symbole
Według rysunku z Krajowej Oceny Technicznej stopień kratowy ma trzy części:
- kratę, której płaskowniki nośne biegną od policzka do policzka i przenoszą obciążenie,
- nakładki boczne, czyli blachy na końcach stopnia z dwoma otworami montażowymi,
- listwę antypoślizgową, czyli perforowany pas o szerokości około 30 mm wzdłuż przedniej krawędzi.
Symbole tworzy się jak przy kratach: S oznacza stopień, O obramowanie, Z zgrzewanie, P prasowanie, dodatkowe Z wersję zagęszczoną, a X antypoślizgową (serrated). Są więc stopnie SOZ, SOZZ i SOP oraz wersje XSOZ i XSOZZ, a w stopniach prasowanych X1SOP, X2SOP i X3SOP cyfra mówi, czy nacięty jest płaskownik nośny, poprzeczny, czy oba. Krata prasowana może mieć gęstsze oczko (od 11,1 mm), przydatne przy obuwiu na obcasach i tam, gdzie nic nie może spaść przez stopień. Pełna tabela oznaczeń: wymiary krat pomostowych, oczka i oznaczenia.

Wymiary standardowe według KOT
KOT podaje dla stopni długość L (rozpiętość między policzkami), głębokość B i rozstaw otworów n w nakładce bocznej. Dla każdej długości przewidziano te same głębokości:
| Długość L [mm], tol. +0/-5 | Głębokość B [mm], tol. ±5 | Rozstaw otworów n [mm], tol. ±1 |
|---|---|---|
| 600, 800, 1000, 1200 | 205 | 120 |
| 240 | 120 | |
| 260 | 150 | |
| 270 | 150 | |
| 295 | 180 | |
| 305 | 180 |
- Tolerancja długości +0/-5 mm oznacza, że stopień zmieści się między policzkami rozstawionymi w świetle na wymiar L.
- Rozstaw n zależy od głębokości, więc otwory w policzkach wierci się po wyborze B.
- Jeśli stopnie zachodzą na siebie, odległość w poziomie między ich krawędziami jest mniejsza od B o wielkość zakładki.
W katalogu stopni schodowych są stopnie SOZ ocynkowane z oczkiem 34×38 mm: 600×240, 600×270, 800×240, 800×270, 1000×240 i 1000×270 mm, z płaskownikiem 30×2 lub 30×3.
Dobór płaskownika do długości stopnia
Stopień pracuje jak krata oparta na dwóch policzkach, więc rozpiętością jest jego długość L. Z tabeli obciążeń krat zgrzewanych KOZ (oczko 34×38) można policzyć ugięcie pod obciążeniem 150 daN na polu 200 × 200 mm, przyjętym jako wymagane do swobodnego poruszania się. Producent zaleca, by ugięcie nie przekraczało L/200 i było mniejsze od 4 mm.
| Długość stopnia L | Ugięcie pod 150 daN, 30×2 | Ugięcie pod 150 daN, 30×3 | Wniosek orientacyjny |
|---|---|---|---|
| 600 mm | 0,8 mm | 0,6 mm | 30×2 wystarcza |
| 800 mm | 2,1 mm | 1,4 mm | 30×2 wystarcza |
| 1000 mm | 4,1 mm | 2,7 mm | 30×3 (30×2 minimalnie ponad 4 mm) |
| 1200 mm | 7,1 mm | 4,8 mm | wyższy płaskownik, np. 40×3, albo dodatkowa podpora |
Stopień ma tylko 205-305 mm głębokości, więc obciążenie rozkłada się na mniej płaskowników niż w szerokiej kracie, dla której liczono tabelę. Wyniki są więc punktem odniesienia, a nie obliczeniem konkretnego stopnia. Wersja antypoślizgowa i stal nierdzewna mają niższą nośność (korekty podajemy w artykule o nośności kraty pomostowej), dlatego przy granicznych długościach lepiej wybrać wyższy płaskownik. Dobór potwierdza projekt konstrukcyjny według PN-EN 1993-1-1, a dla stali nierdzewnej także PN-EN 1993-1-4.
Materiał i wersja antypoślizgowa
Stopnie produkujemy z tych samych gatunków stali co kraty:
- S235JR ocynkowana ogniowo (PN-EN ISO 1461); według KOT powłoka ma co najmniej 45 µm na elementach do 3 mm i 55 µm na grubszych,
- nierdzewna 1.4301, którą KOT przewiduje do kategorii korozyjności C1-C3 według PN-EN ISO 9223,
- kwasoodporna 1.4404, przewidziana do kategorii C1-C5, czyli także do środowisk o bardzo dużej korozyjności.
W portach, stoczniach, na nabrzeżach czy basenach materiał dobiera się do kategorii korozyjności miejsca montażu.
Według KOT krata standardowa ma klasę antypoślizgowości R10, a karbowana (serrated) R11 według DIN 51130; nacięcia mają głębokość 2,5 mm. Na schodach zewnętrznych, mokrych lub zatłuszczonych warto wybrać stopnie XSOZ albo X3SOP. Więcej w artykule krata antypoślizgowa R10 i R11.
Montaż stopni do policzków
Stopnie przykręca się do policzków przez nakładki boczne. Otwór okrągły Ø13 mm, 35 mm od tylnej krawędzi stopnia, ustala jego położenie. Drugi otwór, podłużny („fasolka”, na rysunku KOT 20 mm), leży w odległości n od okrągłego i kompensuje odchyłki rozstawu otworów w policzku, które wierci się w tym samym rozstawie n.
Sposób mocowania krat i stopni oraz dobór śrub i nakrętek powinien wynikać z projektu technicznego opracowanego dla danego rozwiązania. Montaż nie jest objęty Krajową Oceną Techniczną. Szczegóły opisujemy w artykule mocowanie krat pomostowych.

Wymagania dla schodów: przepisy i normy
Które wymagania stosować, zależy od przeznaczenia schodów.
Schody w budynku i w zakładzie pracy
O geometrii schodów w budynku decyduje projekt zgodny z aktualnymi przepisami techniczno-budowlanymi. W zakładzie pracy obowiązują ponadto ogólne przepisy BHP:
- do pomieszczeń i stanowisk pracy położonych na różnych poziomach powinny prowadzić bezpieczne dojścia stałymi schodami lub pochylniami (§ 21 ust. 1),
- nawierzchnie schodów, pomostów i pochylni nie powinny być śliskie, a w miejscach, w których może zalegać pył, powinny być ażurowe (§ 21 ust. 2),
- na powierzchniach wzniesionych ponad 1,0 m nad podłogę lub ziemię, na których mogą przebywać pracownicy albo które służą jako przejścia, powinny być balustrady z poręczą na wysokości co najmniej 1,1 m, krawężnikiem o wysokości co najmniej 0,15 m i poprzeczką w połowie wysokości albo wypełnieniem (§ 106 ust. 1).
Stopnie kratowe są ażurowe, a wersja serrated ma wyższą klasę antypoślizgowości niż standardowa.
Schody przy maszynach
Schody będące częścią maszyny albo umieszczone w budynku głównie po to, by zapewnić dostęp do maszyny, projektuje się według PN-EN ISO 14122-3. Norma obejmuje też konstrukcję stopni (pkt 4.2) i ich badanie (pkt 8.3). Najważniejsze wartości:
| Wymaganie | Wartość |
|---|---|
| Kąt nachylenia schodów | zalecany 30-38° |
| Wymiary stopni (g: odległość w poziomie między krawędziami kolejnych stopni, h: wysokość stopnia) | 600 mm ≤ g + 2h ≤ 660 mm |
| Zakładka stopni r | co najmniej 10 mm |
| Szerokość biegu | co najmniej 800 mm (wyjątki określa norma) |
| Wolna wysokość nad schodami | co najmniej 2300 mm |
| Wysokość biegu | schody jednobiegowe do 4000 mm, w wielobiegowych każdy bieg do 3000 mm |
| Spocznik między biegami | długość co najmniej 800 mm i nie mniejsza niż szerokość biegu |
Przykład: przy wysokości stopnia 180 mm warunek g + 2h daje g od 240 do 300 mm. Po doliczeniu zakładki co najmniej 10 mm pasują stopnie o głębokości od 260 do 305 mm, a kąt nachylenia wynosi wtedy około 31-37°. Stopnie 205 i 240 mm są przy tej wysokości za płytkie. Podesty i spoczniki z kraty omawiamy w artykule pomost techniczny z kraty.
Jak zamówić stopnie kratowe
Do przygotowania oferty potrzebujemy:
- liczby stopni i długości L (rozstawu policzków w świetle),
- głębokości B i rozstawu otworów n albo rysunku istniejących policzków,
- rodzaju stopnia: zgrzewany czy prasowany, zagęszczony, antypoślizgowy,
- płaskownika nośnego albo opisu obciążenia, jeśli mamy go dobrać,
- materiału i warunków pracy (wnętrze, zewnątrz, wilgoć, środowisko agresywne),
- przeznaczenia schodów (budynek czy dostęp do maszyny), terminu i miejsca dostawy.
Produkujemy też schody metalowe zewnętrzne i wewnętrzne, zobacz np. schody zewnętrzne.
Najczęstsze pytania
Jakie są standardowe wymiary stopni schodowych kratowych?
Według Krajowej Oceny Technicznej długość wynosi 600, 800, 1000 lub 1200 mm, a głębokość 205, 240, 260, 270, 295 albo 305 mm. Rozstaw otworów w nakładkach bocznych to, zależnie od głębokości, 120, 150 albo 180 mm.
Jaki płaskownik wybrać do stopnia o długości 1000 mm?
Orientacyjnie 30×3, który pod obciążeniem 150 daN ugina się według tabeli KOZ o około 2,7 mm. Płaskownik 30×2 daje około 4,1 mm, czyli minimalnie ponad zalecane 4 mm. Ostateczny dobór potwierdza projekt.
Jak mocuje się stopnie kratowe do policzków?
Śrubami przez nakładki boczne, w których są otwór okrągły Ø13 mm i otwór podłużny, rozstawione o 120, 150 lub 180 mm. Rodzaj śrub i sposób mocowania określa projekt, bo montaż nie jest objęty Krajową Oceną Techniczną.
Czy stopnie kratowe nadają się na schody zewnętrzne?
Tak. Na zewnątrz stosuje się stopnie ocynkowane ogniowo, a w środowiskach agresywnych ze stali 1.4301 (C1-C3) albo 1.4404 (C1-C5). Na mokre schody warto wybrać wersję serrated, która według KOT ma klasę antypoślizgowości R11.
Jaki wzór stosuje się do wymiarów stopni?
Dla schodów przy maszynach PN-EN ISO 14122-3 wymaga, by g + 2h mieściło się w przedziale 600-660 mm, gdzie g to odległość w poziomie między krawędziami kolejnych stopni, a h wysokość stopnia. Zalecany kąt nachylenia takich schodów to 30-38°. W budynkach wymiary stopni ustala projekt zgodny z aktualnymi przepisami techniczno-budowlanymi.
Źródła
- Stolmex: Krajowa Ocena Techniczna ITB-KOT-2018/0709, wydanie 2 i krajowa deklaracja właściwości użytkowych.
- Stolmex: tabela obciążeń krat KOZ, podziałka a = 34,3 mm (2023).
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 ze zm., § 21 i § 106.
- PN-EN ISO 14122-3:2016-08 Bezpieczeństwo maszyn - Stałe środki dostępu do maszyn - Część 3: Schody, schody drabinowe i balustrady.
- Suva: Sichere Treppen an Maschinen und Anlagen (wymagania EN ISO 14122-3); DGUV: FAQ Rampen und Treppen (wysokość biegów).
Stan na listopad 2026 r. Tabele producenta są orientacyjne, o rozwiązaniu decyduje projekt konstrukcyjny schodów, a montaż nie jest objęty KOT. Przed projektem sprawdź aktualny stan przepisów.
Potrzebujesz stopni do konkretnych schodów? Podaj długość i głębokość stopni, rozstaw otworów w policzkach, liczbę sztuk, materiał i miejsce montażu przez formularz kontaktowy albo na adres biuro@stolmex.biz.pl, a dobierzemy płaskownik i wykonanie.
